Comuna 13 to nazwa dzielnicy San Javier w Medellin. Jej historia sięga późnych lat 1800 roku, kiedy to jako wioska Las Granjas została przyłączona do miasta. Wielki przełom dla dzielnicy nastąpił w 1946 roku, gdy zostało zmienione prawo związane z gruntami rolnymi i zastosowaniem ich do budowy mieszkań. Wówczas zaczęto sprzedawać ziemie każdemu, kto przyjeżdżał do Medellin i osiedlał się w tej dzielnicy ze względu na szybki rozwój gospodarki miasta. W latach 70. i 80. miejsce to szybko stało się domem dla różnych przybyszy, w tym nielegalnych imigrantów oraz ludności, która uciekła z niebezpiecznych miejsc w Kolumbii i nie posiadała innych umiejętności niż rolnictwo. Żyli więc w biedzie, w domach z drewna i aluminium, zdobywając podstawowe środki do przeżycia.

Szybko stali się podatnym gruntem dla gangów zaangażowanych w przemyt i handel narkotykami. W latach 80. i 90. nielegalne grupy paramiliarne zaczęły przejmować kontrolę nad tym obszarem dokonując samosądów. I tak Comuna 13 stała się drugim najbardziej niebezpiecznym miejscem na świecie w tym czasie. Aż do 2002 roku. W tym czasie prezydent kraju i burmistrz dzielnicy podjęli zdecycowane działania mające na celu zwalczenie nielegalnych grup paramilitarnych oraz gangów zaangażowanych w przemyt narkotyków. Przeprowadzili dwie duże operacje w Comuna 13 – jedną w maju 2002 zwaną Operacja Mariskal, drugą w październiku 2002 – Operację Orion, która jest uznawana za największą militarną inwerwencję. Poza celem zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom Comuny 13, operacja ta okazała się kontrowersyjna i spotkała się z dużą krytyką ze względu na nadużycia siły wobec niewinnych ludzi.

Z operacją Mariscal związana jest słynna historia białych obrusów. Podczas inwerwencji zostało postrzelonych dwóch chłopców. Matka widząc ich z okna domu, chciała ich uratować. Wyciągnęła więc biały obrus na znak pokoju, krzycząc, że chce zabrać swoje dzieci do szpitala i ocalić im życie. W jej ślad poszli pozostali mieszkańcy Comuny 13. Dzięki tej solidarności akcja skończyła się dużo wcześniej niż planowano. Z kolei Operacja Orion była największą militarną interwencją, w której udział wzięło ponad 1500 żołnierzy, 2 helikoptery, czołg (!) i trwała 3 dni. Koniec operacji przyniósł koniec partyzantów w Comuna 13. Jednak mieszkańcy wpadli z deszczu pod rynnę, ponieważ kontrolę nad tym obszarem przejęły siły paramilitarne, również stosujące samosądy. W 2003 i 2004 roku ponad 200 osób uznano za zaginionych i pochowanych na słynnym wysypisku śmieci La Escombrera.

W 2006 roku wybrany burmistrz postanowił zainwestować ogromną sumę pieniędzy w Comuna 13. Dwa lata później została uruchomiona kolejka linowa ze stacją San Javier łącząca dzielnicę z pozostałą częścią miasta. W 2011 roku zakończono budowę zewnętrznych schodów ruchomych – pierwszych na świecie przeznaczonych do celów socjalnych. 6 kondygnacji schodów ruchomych zastąpiło ponad 350 zwykłych schodów, których pokonanie zajmowało ok 30 minut. Miało to dać mieszkańcom Comuny 13 większą dostępność do miasta oraz pomóc im w socjalizacji i intergracji z miastem.




Wokół schodów ruchomych powstało centrum kulturowe, które tętni życiem i jest często odwiedzane przez turystów (choć
wciąż nie poleca się wizyty w tym miejscu po zachodzie słońca). Aktywuje mieszkańców Comuny 13 do podejmowania artystycznych przedsięwzięć i na każdym kroku można spotkać pokazy tańca, uliczny rap, sklepy z pamiątkami z Comuny 13, jak i wiele pięknych murali, które stały się ikoną tego miejsca.


